Transport – serce gospodarki

Transport jest nieodłącznym elementem współczesnej gospodarki. Przemieszczanie towarów, osób czy informacji jest konieczne, gdy firma używa w procesie produkcji składników niedostępnych w najbliższej okolicy albo gdy swój produkt zamierza dostarczyć do odległych punktów sprzedaży.

Oto najczęściej wymieniane w literaturze przedmiotu źródła zapotrzebowania na transport:

• przestrzenne rozmieszczenie surowców naturalnych
• przestrzenne rozmieszczenie sił wytwórczych
• specjalizacja, kooperacja i koncentracja produkcji przemysłowej i rolnej
• rozwój międzynarodowego podziału pracy
• organizacja dystrybucji produkcji przemysłowej i rolnej
• przestrzenne rozmieszczenie rynków zbytu
• przestrzenne rozmieszczenie dóbr kulturalnych i naukowych
• standard życia ludzi
• zagospodarowanie czasu wolnego
• obronność kraju

Będąc instrumentem wymiany handlowej, transport umożliwia specjalizację produkcji oraz jej szeroką współpracę, której celem jest dalszy podział pracy i wzrost produkcji. Transport jest także niezbędnym elementem rozwoju gospodarczego regionu. Transport przybliża rynki zaopatrzeniowe, w tym surowcowe.

Ze względu na drogę, którą odbywa się transport, możemy wyróżnić:

• transport samochodowy – którego infrastruktura to przede wszystkim infrastruktura liniowa, a więc: drogi samochodowe, mosty, tunele oraz infrastruktura punktowa: dworce autobusowe, place składowe, magazyny, punkty ładunkowe, garaże, stacje paliw, punkty naprawcze itp.
• transport kolejowy – najważniejszymi elementami jego infrastruktury są drogi kolejowe wraz ze stacjami oraz punkty ładunkowe.
• transport wodny śródlądowy – w tym przypadku drogą transportową są przede wszystkim rzeki i kanały.
• transport lotniczy – oprócz przemieszczania się w przestrzeni powietrznej, ten rodzaj transportu wymaga także obecności lądowisk, lotnisk i portów lotniczych.
• transport morski – szlaki wodne w tym przypadku przebiegają pomiędzy portami.

Każda z gałęzi transportu posiada swoje wady i zalety, które należy rozważyć przy wyborze najlepszego w danej sytuacji. Artykuł niniejszy nie będzie pogłębiał tej tematyki, warto jednak wspomnieć, jak wygląda udział poszczególnych gałęzi transportu w polskim rynku transportowym. Najpopularniejszy jest zdecydowanie transport samochodowy – w 2006 roku za jego pośrednictwem przewieziono ponad 75% wszystkich ładunków. Drugie miejsce należy do transportu kolejowego (19,7% wszystkich ładunków). Na trzecim miejscu uplasował się transport rurociągowy (3,8%). Czwarte miejsce przypadło w udziale transportowi morskiemu (0,7%), a tuż za nim znajduje się transport śródlądowy (0,6%) .

Postępująca specjalizacja spowodowała powstanie przedsiębiorstw działających tylko i wyłącznie w branży transportowej. Mowa tu o spedycji. Spedycja to usługi polegające na wykonywaniu czynności, których celem jest organizowanie przewozu rzeczy. Firma zawierająca umowę ze spedytorem oszczędza czas i pieniądze, które musiałby wydatkować w przypadku samodzielnego zarządzania swoimi procesami logistycznymi. Jak wielka jest to oszczędność pokazuje lista czynności spedycyjnych, które są niezbędne przy organizacji transportu:

• zawarcie umowy przewozu
• nadanie i odbiór przesyłki
• przygotowanie ładunku do przewozu (kompletowanie, pakowanie, ważenie, cechowanie)
• dowóz ładunku do miejsca nadania i załadunek na główny środek transportowy
• sporządzenie dokumentów przewozowych i kompletowanie innych (celnych, faktur itp.)
• ubezpieczenie ładunku
• konwojowanie ładunku w czasie transportu
• informowanie zleceniodawcy o aktualnym miejscu pobytu ładunku i jego stanie
• uregulowanie należności przewozowych
• określenie jakości ładunku
• ewentualne magazynowanie ładunku
• w niektórych przypadkach nawet sprzedaż.

Istnieje wiele firm transportowych, jak jednak wybrać tę najlepszą? Po pierwsze: aby transport można było uznać za efektywny, musi on być:

Szybki – całość procesu transportowego ma odbywać się możliwie szybko. Dotyczy to nie tylko samego przewozu ładunku, ale również wszystkich procesów go poprzedzających, jak i następujących po nim (m. in. załadunek ładunku, dostarczenie go do głównego środka transportu, załatwienie niezbędnych formalności).
Masowy – cecha to dotyczy wielkości jednorazowego przewozu. Im większe możliwości danego środka transportu, tym lepiej.
Bezpieczny – w całym procesie przewozu ładunek musi być tak zabezpieczony, aby zachował swoją jakość i wartość użytkowo – handlową.
Tani – to znaczy powinno się zapewnić klientom firmy transportowej cenę adekwatną do oferowanych usług, która będzie konkurencyjna w porównaniu z innymi ofertami.
Bezpośredni – im mniej pośredników w trakcie transportu, tym lepiej. Przekłada się to bowiem na duże oszczędności czasu trwania przewozu.
Dostępny – firma transportowa powinna ułatwiać swoim klientom dostęp do swoich punktów przewozowych.
Niezawodny – prawidłowa realizacja transportu jest podstawową cechą charakteryzującą dobrą firmę przewozową.

Po drugie: warto korzystać z miejsc, w których zgromadzone są dane z wielu firm transportowych. Taką opcję gwarantuje Europejska Giełda Transportowa TRANS. Jest to program, dzięki któremu bez konieczności odwiedzania kilkudziesięciu różnych stron, możesz na bieżąco śledzić dostępność przewoźników, ich lokalizację i oferowane usługi transportowe. Jest to internetowa platforma wymiany informacji o wolnych ładunkach i pojazdach ciężarowych. Skierowana jest do firm transportowych i spedycyjnych, które dzięki giełdzie kontaktują się ze swoimi klientami i przyjmują nowe zlecenia. TRANS przeznaczony jest także dla firm produkcyjnych i handlowych, które poszukują pojazdów do przewozu swoich towarów. Giełda służy obniżaniu kosztów działalności transportowej firm.

Materiały wykorzystane w artykule:
Edward Mendyk, „Ekonomika i organizacja transportu”, Poznań 2002
Transport – wyniki działalności w 2006 roku, GUS, Warszawa 2006